Artikulacija krajolika

UNUTAR OTOKA, BRIJUNI – MEĐUNARODNA IZLOŽBA (OTVORENA DO KRAJA
KOLOVOZA) I SIMPOZIJ (7. – 9. SVIBANJ, 2010)

Redefiniranje pej­za­ža u suvre­me­noj umjet­nos­ti zauzi­ma poseb­no mjes­to. Žanrovska je umjet­nost oživ­lje­na razvo­jem teh­no­lo­gi­je, tije­kom 20. i 21 sto­lje­ća novim nači­ni­ma pro­duk­ci­je, pre­zen­ta­ci­je i dis­tri­bu­ci­je sli­ka, dobi­la nov impuls kao izraz moguć­nos­ti i zna­čenj­skog kon­tek­s­ta. Pejzaž više nije samo izo­li­ra­na estet­ska činje­ni­ca, i «lije­pa sli­ka», već pos­ta­je mjes­to pro­pi­ti­va­nja među­od­no­sa pros­to­ra, povi­jes­ti, memo­ri­je, poli­ti­ke ili iden­ti­te­ta. Pejzaž kao pro­izvod kul­tu­re omo­gu­ća­va posre­do­va­nje odno­sa čovje­ka i pri­ro­de (vanj­skog svi­je­ta) kao što pred­stav­lja mode­le čovje­ko­ve kon­cep­tu­ali­za­ci­je pri­ro­de, da bi se reflek­ti­ra­la raz­li­či­ta ras­po­lo­že­nja i slo­že­ni odno­si. Pogled na pri­ro­du tako može biti ute­me­ljen u povi­jes­nom kon­tek­s­tu i suod­no­su sa spe­ci­fič­nim tem­po­ral­nim i naci­onal­nim okvi­ri­ma, isti­če Simon Schama u Landscape and Memory – “kra­jo­lik u jed­na­koj mje­ri gra­de slo­je­vi memo­ri­je koli­ko i slo­je­vi tla”.

Više o tome pogle­daj­te kli­kom na Više…

(tekst napi­sa­la: BRANKA BENČIĆ)

Za raz­li­ku od voj­ski, poli­ci­je, vla­da ili kor­po­ra­ci­ja kra­jo­lik posje­du­je tek sup­til­nu moć nad čovje­kom, no pred­stav­lja moguć­nost tran­smi­si­je raz­li­či­tih zna­če­nja i emo­ci­ja, tvr­di W. J. Mitchell u Landscape and Power. Otok Veli Brijun dio je arhi­pe­la­ga koji je tije­kom povi­jes­ti bio mjes­tom pri­vre­me­nog borav­ka broj­nih manje ili više zna­nih oso­ba iz zbi­lje i fik­ci­je – Gustava von Aschenbacha, Thomasa Manna, Gustava Klimta, Karla Wittgensteina, oca Ludwiga Wittgensteina i pri­ja­te­lja tadaš­njeg vlas­ni­ka Paula Kupelwiesera koji je iz mala­rič­ne močva­re Brijune tran­sfor­mi­rao u kul­ti­vi­ra­ni posjed, sve do broj­nih gos­ti­ju ljet­ne rezi­den­ci­je Josipa Broza Tita.
Unutar oto­ka, dvod­nev­ni među­na­rod­ni sim­po­zij suvre­me­ne umjet­nos­ti orga­ni­zi­ran je na Brijunima počet­kom svib­nja, a ina­ugu­ri­ran isto­ime­nom izlož­bom koja osta­je otvo­re­na do kra­ja kolo­vo­za. Realizirani su u orga­ni­za­ci­ji udru­ge HAIKU iz Pule, vizu­al­ne umjet­ni­ce SofijeSilvije, uz part­ner­stvo sa Nacionalnim par­kom Brijuni.

Međunarodna izlož­ba i sim­po­zij Unutar oto­ka pred­stav­lja­ju mjes­to gdje se raz­li­či­tim umjet­nič­kim pozi­ci­ja­ma i tero­rij­skim pris­tu­pi­ma nas­to­jao arti­ku­li­ra­ti upra­vo polo­žaj pej­za­ža u suvre­me­noj umjet­nos­ti, slu­že­ći kao plat­for­ma za raz­mje­nu iskus­ta­va i istra­ži­va­nja kom­plek­s­nih odno­sa umjet­ni­ka i pri­ro­de, dove­de­ći izlo­že­ne rado­ve umjet­ni­ka u dija­log sa povi­ješ­ću oto­čja i njegovim
kra­jo­li­kom, kako bi se kroz umjet­nič­ku inter­pre­ta­ci­ju istra­ži­lo i osvi­jes­ti­lo «ono što pukom pogle­du osta­je nevid­lji­vo no što pokre­će ima­gi­na­ci­ju i što je potreb­no za dub­lju spoz­na­ju, budu­ći da su Brijuni jedins­tven pros­tor, kao mjes­to pri­vi­le­gi­ra­ne izo­la­ci­je i ins­pi­ra­ci­ja oni­ma koji na nji­ma bora­ve.”, isti­če SofijaSilvia. U okvi­ru izlož­be i sim­po­zi­ja pred­stav­lje­ni su umjet­ni­ci SofijaSilvia,
Chrystel Lebas, Guy Moreton, Mirjana Vodopija, ILIA i Jeremy Millar, a osim pre­zen­ta­ci­ja umjet­ni­ka pre­da­va­nja su odr­ža­le Sandra Križić Roban iz Instituta za povi­jest umjet­nos­ti i Christine Frisinghelli, ured­ni­ca časo­pi­sa Camera Austria. Referencijalno polje mele­an­ko­lič­nih foto­gra­fi­ja opus­tje­le pri­ro­de Guyja Moretona poput seri­je Potonuli kra­jo­li­ci smje­šta se oko mis­li Ludwiga
Wittgensteina i W. G. Sebalda. U nji­ma obi­ta­va­ju samo vri­je­me i memo­ri­ja, raz­li­či­to ras­li­nje, voda i zem­lja. Fotografije šuma u seri­ja­ma Twighlight ili Blue hour Chrystel Lebas doima­ju se kao pri­zo­ri zača­ra­nih pedje­la, gdje šuma pred­stav­lja pros­tor zeb­nje ili uto­či­šta. Jedan od nje­zi­nih pos­ljed­njih rado­va je 60 minut­ni poetič­ni doku­men­tar­ni film koji u jed­nom kon­ti­nu­ira­nom kadru – kruž­noj pano­ra­mi pri­ka­zu­je vre­men­ske pro­mje­ne i kako se one reflek­ti­ra­ju na kra­jo­lik Risnjaka. SofijaSilvia, pred­sta­vi­la je recent­nu seri­ju foto­gra­fi­ja nas­lov­lje­nu Brijuni, koje ne pred­stav­lja­ju samo vizu­al­ni doživ­ljaj, već se reali­zi­ra­ju kao istra­ži­vač­ki podu­hvat u kojem auto­ri­ca pro­ble­ma­ti­zi­ra suod­no­se pri­ro­de i povi­jes­ti na toj kon­kret­noj loka­ci­ji – mjes­tu zanim­lji­ve, poz­na­te i nepoz­na­te, povi­jes­ti, tajans­tve­ne aure, gdje se izmje­nju­ju trav­nja­ci i šume, turis­tič­ka, ladanj­ska infras­truk­tu­ra, sece­sij­ske gra­đe­vi­ne i antič­ke ruine, ispre­pli­će se osje­ćaj fan­tas­ti­ke sa real­nim, čvr­ste se gra­ni­ce gube, a pri­rod­no i arti­fi­ci­jel­no pos­to­je u začud­nom skla­du. Prizori oto­čja pred­stav­lje­ni su kao idi­lič­ni kra­jo­li­ci roman­ti­čar­skog duha, nji­ho­va odsut­nost i izo­la­ci­ja goto­vo su
zamrz­nu­te u vre­me­nu, kao pro­ce­si pre­tva­ra­nja pri­vre­me­nog u vječ­no. Kao emo­tiv­na reha­bi­li­ta­ci­ja poma­lo zabo­rav­lje­nog mjes­ta, ova inter­pre­ta­ci­ja Sofije Silvije može biti dio meta­fo­re pri­rod­nog cik­lu­sa obnav­lja­nja. Zbog svo­je spe­ci­fič­ne pozi­ci­je i ogra­ni­če­ne dos­tup­nos­ti oto­čja u Brijunima SofijaSilvia kao da bilje­ži kon­den­zi­ra­no vri­je­me i svje­do­čans­tvo nes­ta­ja­nja. Povijesne okol­nos­ti tran­zi­cij­ske i pri­va­ti­za­cij­ske zbi­lje, broj­ne pre­na­mje­ne i pre­ime­no­va­nja možda su zna­ko­vi­te za medij koji bilje­ži i doku­men­ti­ra stvar­nost i sta­nje stva­ri. U tre­nut­ku kada druš­tve­na stvar­nost nes­ta­je u nasil­nim «obno­va­ma», rebren­din­gu i redi­zaj­nu, vođe­ni­ma tržiš­nom eko­no­mi­jom i okrut­nim inte­re­si­ma gdje komad zem­lje pred­stav­lja nekret­ni­nu, foto­gra­fi­ja koja podra­zu­mi­je­va doku­men­tar­no bilje­že­nje može pos­te­pe­no osta­ti bez objek­ta foto­gra­fi­ra­nja, jer pos­to­ji moguć­nost da će usko­ro uis­ti­nu nes­ta­ti pri­zo­ri kak­ve godi­na­ma pre-poz­na­je­mo i koji nas okružuju.