Povratak nijemog filma

Iako je raz­dob­lje nije­mog fil­ma služ­be­no zavr­ši­lo dale­ke 1927. godi­ne, nakon pre­mi­je­re “Pjevača jazza” reda­te­lja Alana Croslanda, pos­ljed­njih godi­na svje­do­či­mo ponov­nom zani­ma­nju reda­te­lja za stil­ske pos­tup­ke tog ranog raz­dob­lja film­ske povi­jes­ti. Prošle godi­ne je naj­važ­ni­je Oscare (naj­bo­lji film, reži­ja, glav­na ulo­ga, glaz­ba, kos­ti­mo­gra­fi­ja) dobio fran­cu­ski film “Umjetnik”, reda­te­lja Michela Hazanviciusa, o veli­koj zvi­jez­di nije­mog fil­ma koje­mu kari­je­ra kli­zi silaz­nom puta­njom, ali je pre­po­no­san da to priz­na i moli za pomoć, dok se isto­dob­no nje­go­va slu­čaj­na poz­na­ni­ca nena­da­no uspi­nje od trnja do zvi­jez­da. Hazanvicius koris­ti ekran for­ma­ta 4 : 3, kadro­vi su snim­lje­ni u crno-bije­loj foto­gra­fi­ji s crnim među­ka­dro­vi­ma na koji­ma su napi­sa­ni titlo­vi i nema pri­zor­nih zvu­ko­va osim glaz­be. Donekle je razum­ljiv takav stil­ski oda­bir, budu­ći da se rad­nja odvi­ja među film­skim dje­lat­ni­ci­ma tije­kom raz­dob­lja nije­mog fil­ma, ali u doma­ćim kini­ma upra­vo se pri­ka­zu­je špa­njol­ski film izve­den slič­nim stil­skim pris­tu­pom čija se rad­nja odvi­ja u pot­pu­no dru­ga­či­jem ambi­jen­tu. Riječ je o “Snjeguljici”, reda­te­lja Pabla Bergera, u kojoj pra­ti­mo tego­ban život dje­voj­či­ce nakon tra­ge­di­je koja je zade­si­la nje­zi­ne rodi­te­lje (slav­ni mata­dor i pre­li­je­pa ple­sa­či­ca). Berger je isko­ris­tio kos­tur slav­ne baj­ke bra­će Grimm i nadah­nu­to ga nado­pu­nio ele­men­ti­ma špa­njol­skog fol­k­lo­ra, ani­ma­lis­tič­kim i nadre­al­nim ugo­đa­ji­ma (pri­zo­ri s patulj­ci­ma-mata­do­ri­ma). Iako je nje­gov rad oči­to dojm­lji­vi­ji od Hazanviciusovog, naj­vi­še će nam ipak osta­ti u sje­ća­nju por­tu­gal­ski film “Tabu”, čiji reda­telj Miguel Gomes iznim­no nadah­nu­to mije­ša doga­đa­je iz afrič­ke proš­los­ti i europ­ske sadaš­njos­ti, pove­zu­ju­ći ih u cje­li­nu gus­to ispu­nje­nu nadre­al­nim i oni­rič­kim ugo­đa­ji­ma. Naročito je bit­no kod ovih ostva­re­nja što reda­te­lji ne koris­te stil­ske pos­tup­ke nije­mog fil­ma samo radi dosjet­ke ili što­sa, nego oni dois­ta pozi­tiv­no utje­ču na slo­že­ni­ju per­cep­ci­ju film­skog dje­la. Nadajmo se da će taj trend potra­ja­ti, a volje­li bismo vidje­ti i suvre­me­ni hrvat­ski film snim­ljen slič­nim stil­skim pristupom.

Elvis Lenić