Audio pejzaži Barbare Matijević “1989”

[lang_hr] Zvučna ins­ta­la­ci­ja zvuč­nog nazi­va “1989”,  auto­ri­ce Barbare Matijević, u petak, 17. siječ­nja, pred­stav­lje­na je u gale­ri­ji Anex pul­skog Multimedijalnog cen­tra Luka, prvi puta upra­vo u  for­mi ins­ta­la­ci­je.[/lang_hr]

[lang_hr]
Naime, „1989“ je bazi­ra­na na per­for­man­su Tracks, odnos­no na dru­gom dije­lu višes­tru­ko i među­na­rod­no nagra­đi­va­ne tri­lo­gi­je autor­skog tan­de­ma Matijević – Chico. Nakon prvog dije­la tri­lo­gi­je – I AM 1984, Tracks nas­tav­lja s ori­gi­nal­nim “upri­zo­re­njem povi­jes­ti”, ope­to­va­no nagla­ša­va­ju­ći vri­jed­nost i važ­nost indi­vi­du­al­nih, iskus­tve­no pro­živ­lje­nih povi­jes­ti, a  isto pred­stav­lja osvje­ža­va­ju­ći odmak od suho­par­nos­ti, rigid­nos­ti i nepro­mje­nji­vos­ti objek­tiv­ne povijesti.
Inicijalno neutral­na i dis­tan­ci­ra­na for­ma pre­da­va­či­ce, kojom se auto­ri­ca pos­lu­ži­la u per­for­man­su,  u radij­skoj je ver­zi­ji inkor­po­ri­ra­na u zvuč­no ura­nja­nje spo­me­nu­te auto­ri­ce-nara­to­ri­ce u naiz­gled nasu­mič­ne, ali zapra­vo pro­ni­ca­vo izdvo­je­ne povi­jes­ne frag­men­te, čija je nit povez­ni­ca višes­tru­ko pri­je­lom­na 1989. godina.[/lang_hr]

[lang_hr]
Suvereno se slu­že­ći povi­jes­nim činje­ni­ca­ma i potreb­nim refe­ren­ca­ma, tije­kom četr­de­set minu­ta tra­ja­nja nara­ti­va, auto­ri­ca s lako­ćom uspi­je­va pre­mos­ti­ti put, pri­mje­ri­ce, od drev­ne Zemlje, nas­ta­nje­ne dino­sa­uri­ma osu­đe­ni­ma na izu­mi­ra­nje, do kama­sin­skog jezi­ka, koji umi­re na pla­ni­ni­ma Sajan, zajed­no sa svo­jom pos­ljed­njom govor­ni­com upra­vo 1989. godi­ne; zatim od smr­ti diri­gen­ta Herberta Von Karajana, koji je diri­gi­rao izved­bom prve snim­ke pušte­ne u pro­da­ju na kom­pak­t­nom disku, Alpske sim­fo­ni­je Straussa, do sebe same kao jeda­na­es­to­go­diš­nja­ki­nje, žive i bla­že­no nes­vjes­ne tadaš­njih svjet­skih pre­vi­ra­nja, koja na svom gla­so­vi­ru upra­vo poku­ša­va zasvi­ra­ti Mjesečevu sona­tu; od tzv. Sinatrine dok­tri­ne koja je ozna­či­la kraj Hladnoga rata i  podi­je­lje­nos­ti Europe te dala poti­caj za ruše­nje komu­nis­tič­kih par­ti­ja diljem iste, do nas­tu­pa Davida Hasselhoffa na Silvestrovo 1989., nešto više od mje­sec dana nakon pada zida, na nje­go­vim ruše­vi­na­ma ispred Brandenburških vra­ta; od naj­ti­še pros­to­ri­je na svi­je­tu, Gluhe sobe labo­ra­to­ri­ja Orfield u Americi, koja upi­ja 99, 99 pos­to zvu­ka i u kojoj nakon pro­ve­de­nih (dosad rekord­nih) 45 minu­ta, poje­di­nac u zaglu­šu­ju­ćoj tiši­ni poči­nje jas­no razaz­na­va­ti otku­ca­je vlas­ti­tog srca, šum vlas­ti­tog krvo­to­ka, rad plu­ća i želu­ca, odnos­no sam pos­ta­je jedi­ni izvor kon­kret­nog zvu­ka u pros­to­ru, do eufo­rič­ne buke i vre­ve pari­škog temat­skog zabav­nog par­ka; od umi­ru­ju­ćeg, medi­ta­tiv­nog zvu­ka oce­ana, do šokant­ne kako­fo­ni­je stra­ha, stra­da­nja i boli, s koji­ma nas auto­ri­ca pos­lje­dič­no suoča­va. Pritom se subjek­tiv­no i intim­no ispre­pli­ću zvuk i emo­ci­ja, evo­ci­ra­ju­ći ono vlas­ti­to, a ne tuđe pro­či­ta­no, pos­lu­ša­no, zapam­će­no, pa čak i zabo­rav­lje­no o 1989., koli­ko god tri­vi­jal­no isto zvu­ča­lo u odno­su na struč­nu, rele­vant­nu povi­jest, u pot­pu­nos­ti glu­hu za povi­jest sva­kod­ne­vi­ce. Autorica tako u fokus dovo­di povi­jest povi­jes­ti-nevaž­nih poje­di­na­ca, nji­ho­vih sud­bi­na, odlu­ka, zas­lu­ga, sje­ća­nja i indi­vi­du­al­nih inter­pre­ta­ci­ja zajed­nič­ke proš­los­ti. Takva im proš­lost nemi­nov­no daje pra­vo, ne isklju­či­vo gla­sa, nego i  – zvuka.[/lang_hr]

[lang_hr]
Urednica je radi­odra­me Tajana Gašparović, ton maj­stor je Lana Deban, a reda­telj Mislav Brečić. Instalaciju “1989” mogu­će je posje­ti­ti i pos­lu­ša­ti u gale­ri­ji Anex do 27. siječnja.[/lang_hr]

[lang_hr]
U ins­ta­la­ci­ji je kori­šte­na radij­ska ver­zi­ja koja je emi­ti­ra­na na Trećem pro­gra­mu Hrvatskog radi­ja,  27. pro­sin­ca 2012.[/lang_hr]

Tekst: Nives Galić

Foto: Tatjana Tomić