Oprečne dimenzije ljudske prirode

KINO: PRVI ČOVJEK, reda­te­lja Damiena Chazellea

Povodom 50. godiš­nji­ce odla­ska lju­di na Mjesec – koja će se obi­lje­ži­ti u srp­nju slje­de­će godi­ne, iako još uvi­jek broj­ni skep­ti­ci sum­nja­ju u auten­tič­nost tog čina – u doma­ćim kini­ma može­mo pogle­da­ti novo film­sko dje­lo koje se bavi tim spek­ta­ku­lar­nim događajem.

Američki reda­telj Damien Chazelle (La La Land, Whiplash) u svo­jem fil­mu „Prvi čovjek“ (First Man) obra­đu­je cije­li ame­rič­ki sve­mir­ski pro­gram 1960-ih, s vrhun­cem odla­ska na Mjesec u sklo­pu pro­jek­ta Apollo 11, iz per­s­pek­ti­ve inže­nje­ra i znans­tve­ni­ka Neila Armstronga (Ryan Gosling). Pritom je Armstrong tra­gič­no obi­lje­žen gubit­kom tro­go­diš­nje kćer­ki­ce, koje je pre­mi­nu­la od tumo­ra, i taj doga­đaj se snaž­no reflek­ti­ra na cije­li nje­gov život i pro­fe­si­onal­no djelovanje.

Chazelle dio fil­ma sni­ma u doku­men­ta­ris­tič­kom sti­lu, dok neki kadro­vi izgle­da­ju maes­tral­no i monu­men­tal­no (pri­mje­ri­ce, sek­ven­ca spu­šta­nja na Mjesec), uspi­je­va detalj­no pri­ka­za­ti cije­li pro­ces razvo­ja i pri­pre­me sve­mir­skog pro­gra­ma, ali i druš­tve­no-poli­tič­ke odred­ni­ce ono­dob­ne Amerike. No, vrhu­nac fil­ma ipak je karak­te­ri­za­ci­ja lika Neila Armstronga, budu­ći da su u nje­mu saže­te dvi­je opreč­ne dimen­zi­je ljud­ske pri­ro­de. S jed­ne stra­ne ranji­vost, osjet­lji­vost i pod­lož­nost osje­ća­ji­ma, koji su pri­ka­za­ni kroz lik nesret­ne dje­voj­či­ce, a s dru­ge bez­gra­nič­na vje­ra, mašta i opti­mi­zam koji naj­zad mogu rezul­ti­ra­ti epo­hal­nim dosezima.

Odlična je i reda­te­lje­va odlu­ka da izos­ta­vi kadar zabi­ja­nja ame­rič­ke zas­ta­ve u povr­ši­nu Mjeseca, iako su broj­ni kon­zer­va­tiv­ci i zadr­ti „domo­lju­bi“ zbog toga nego­do­va­li, ali tako cije­la pri­ča pos­ta­je ljud­ski uni­ver­zal­ni­ja i zaobi­la­zi nepo­želj­nu ide­olo­šku dimen­zi­ju. Do nedav­no je nepri­kos­no­ven film o ame­rič­kom sve­mir­skom pro­gra­mu bio kul­t­ni „Put u sve­mir“ (The Right Stuff, 1983), reda­te­lja Philipa Kaufmana, ali sada je oči­to dobio iznim­no opas­nu konkurenciju.

Elvis Lenić