Preminuo Jiři Menzel
U subotu 5. rujna preminuo je veteran češke kinematografije Jiři Menzel (rođen 1938. u Pragu), koji je poput većine Čeha volio Hrvatsku, a prije desetak godina režirao je i dokumentarni film „Moj Dubrovnik“.
Menzel je diplomirao režiju na znamenitoj FAMU, a karijeru je započeo u kazalištu kojim se usporedno s filmom bavio i kasnije. Njegov film „Strogo kontrolirani vlakovi“ (1966) ostvario je nevjerojatan uspjeh (Oscar za strani film) i stavio ga je u poziciju jednog od najpoznatijih redatelja češkog filma 1960-ih. To je ujedno početak Menzelove suradnje sa znamenitim češkim književnikom Bohumilom Hrabalom, a film je ogledni primjerak njegove sklonosti malim životnim temama uz virtuoznu režiju i diskretnu kritiku ondašnjeg komunističkog režima.
U sličnom stilu nastavlja s filmovima: Hirovito ljeto (1968), Ševe na žici (1970), Striženo-košeno (1981), Svečanost visibaba (1983) i drugi. Sredinom 1980-ih režira također maestralnu komediju „Selo moje malo“, prema originalnom scenariju Zdeněka Svěraka koji i glumi u filmu, a to je ujedno i posljednji vrhunski Menzelov film.
Nakon toga režirao je nekoliko solidnih ekranizacija književnih djela, ali kao da je nakon kraha komunizma djelomično izgubio umjetničku inspiraciju. Menzel je očito bio od onih autora koji su upravo unutar nametnutih stega pronalazili najbolje načine kako kritizirati sustav uz dojmljivu umjetničku izvedbu.
Valja također istaknuti da je Menzel bio i glumac koji je od početka 1960-ih do smrti nastupio u 80-ak filmova, televizijskih filmova i serija. Zanimljivo je u kontekstu hrvatske kinematografije da je 1995. dobio manju ulogu u Zafranovićevoj drami „Osveta je moja“ (češka produkcija), a 2002. u Juranovom trileru „Potonulo groblje“.
Elvis Lenić
