„Ovako pitomima i plahima što će nam još jedan svijet na koji nismo spremni?“

• Poezija lije­či novi je pro­gram ovo­go­diš­njeg saj­ma 26. Sa(n)jam knji­ge u Istri, čiji je cilj kroz čita­nje poezi­je i per­for­man­se pred­sta­vi­ti publi­ci u prvom redu poezi­ju doma­ćih auto­ri­ca, čije su knji­ge dobi­le zna­čaj­na priz­na­nja kri­ti­ke i publi­ke, ali i kla­si­ke sla­ven­ske knji­žev­nos­ti. Iako je Sa(n)jam knji­ge u Istri od samih svo­jih poče­ta­ka nje­go­vao odnos pre­ma poezi­ji i ugos­tio broj­ne doma­će i ino­zem­ne auto­re, ovo­go­diš­nji pro­gram zamiš­ljen je kao još nepo­sred­ni­je  otva­ra­nje i susret pjes­ni­ka i publi­ke kroz niz reci­ta­la i poet­sko –glaz­be­nih performansa.

Prva se u sklo­pu tog pro­gra­ma, u subo­tu 5. lip­nja toč­no u pod­ne, u ugod­nom ambi­jen­tu dvo­ri­šta Shipyarda, pred­sta­vi­la pjes­ni­ki­nja Monika Herceg. Nakon što ju je vodi­te­lji­ca Nevena Trgovčić naj­a­vi­la, Monika Herceg otpo­če­la je susret čita­njem pje­sme „Slab zem­ljo­ku­pac“ Petra Gudelja, čije je pred­stav­lja­nje u sklo­pu pro­gra­ma Doručak s auto­rom pret­ho­di­lo nje­zi­nom. Pročitavši Gudeljevu pje­smu, auto­ri­ca se reto­rič­ki zapi­ta­la: „Što nakon ovo­ga?“, poka­zav­ši time da je skrom­nost i samo­za­taj­nost oso­bi­na veli­kih. Da se dois­ta radi o res­pek­ta­bil­noj spi­sa­te­lji­ci pre­poz­nat­lji­ve stva­ra­lač­ke osob­nos­ti, svje­do­či niz doma­ćih i ino­zem­nih nagra­da i priz­na­nja koje je ova tri­de­se­to­go­diš­nja knji­žev­ni­ca dobi­la za pje­sme, ali i proz­na i dram­ska djela.

Za „Početne koor­di­na­te“ Monika Herceg dobi­la je 2017. godi­ne Nagradu Goran za mla­de pjes­ni­ke za naj­bo­lji debi­tant­ski neo­bjav­lje­ni ruko­pis. Knjiga je objav­lje­na 2018. te je nagra­đe­na Kvirinovom nagra­dom za mla­de pjes­ni­ke, nagra­dom Fran Galović za naj­bo­lje knji­žev­no dje­lo na temu zavi­ča­ja i/ili iden­ti­te­ta, nagra­dom Slavić za naj­bo­lji prvi­je­nac objav­ljen 2018. godi­ne te među­na­rod­nom nagra­dom Mostovi Struge. Godine 2018. dobi­la je nagra­du Na vrh jezi­ka za naj­bo­lji neo­bjav­lje­ni ruko­pis, a knji­ga „Lovostaj“ objav­lje­na je 2019., dok 2020. objav­lju­je zbir­ku „Vrijeme pri­je jezi­ka“, koja dobi­va nagra­du Zvonko Milković. Osvojila je dru­gu nagra­du na među­na­rod­nom natje­ča­ju za poezi­ju Castello di Duino 2016. i prvu nagra­du na regi­onal­nom natje­ca­nju humo­ris­tič­no-sati­rič­nog žan­ra Bal u Elemiru 2017., nagra­du Lapis Histriae 2019. te prvu nagra­du na natje­ča­ju Biber 2019. za naj­bo­lju pri­ču. Pjesme su joj objav­lje­ne u raz­li­či­tim časo­pi­si­ma i pre­ve­de­ne na dese­tak jezika.

Iz zbir­ke „Početne koor­di­na­te“ Monika Herceg pro­či­ta­la nam je pje­sme: „Bjesovi“, „Glave“, „Urobor“, „Plodnost“, „Zečje smr­ti“ i „“Kasna jesen“. „Početne koor­di­na­te“ zbir­ka je od 58 pje­sa­ma koja tema­ti­zi­ra pjes­ni­ki­nji­no dje­tinj­stvo te se može pro­ma­tra­ti i doživ­lja­va­ti kao mala stu­di­ja obi­telj­skih vje­ro­va­nja i pri­po­vi­jes­ti koje se poput tran­sge­ne­ra­cij­skih tra­uma pre­no­se s kolje­na na kolje­no, pa tako iz jed­ne od pje­sa­ma saz­na­je­mo i da „…smrt kojom hra­ni­mo dru­ge pone­kad se neho­ti­ce vra­ti u nas“. Čovjek i pri­ro­da, zna­nja i vje­ro­va­nja, rođe­nja i smr­ti u koz­mič­kom cik­lu­su smje­ne godiš­njih doba, kao moti­vi tvo­re ose­buj­ni poet­ski svi­jet u kojem je lju­bav koja ih pove­zu­je naj­ne­po­sred­ni­ji izraz slo­bo­de i duhov­nog rasta.

Nakon „Početnih koor­di­na­ta“ usli­je­di­lo je čita­nje iz zbir­ke „Vrijeme pri­je jezi­ka“ u kojoj je vid­ljiv spoj aps­trak­t­nog zna­nja i emo­ci­ja te dodir­ne toč­ke poezi­je i fizi­ke kao dru­ge, ali ne manje važ­ne auto­ri­či­ne pre­oku­pa­ci­je. Zbirka je struk­tu­ri­ra­na kroz tri cje­li­ne nas­lov­lje­ne kao Teoremi, Hipoteze i Iskazi, a odli­ku­ju je začud­ni spo­je­vi znans­tve­nog i poet­skog, koji se kao mjes­ta prek­la­pa­nja smis­la i mogu­ćih odgo­vo­ra, kre­ću od subjek­tiv­nog ka objek­tiv­no­me, pri čemu se ono osob­no i poje­di­nač­no, kroz flu­id­ne pjes­nič­ke sli­ke pre­mje­šta u uni­ver­zal­ni prostor/vrijeme pri­je jezi­ka. Iz ove zbir­ke, u kojoj se pjes­ni­ki­nja na još začud­ni­ji način odva­ži­la mis­li­ti izvan okvi­ra, čuli smo pje­sme: „Teorem o lju­di­ma“ koji su „… pre­ko­pa­li galak­si­je brže nego nji­ve.“, „Teorem o vodi“, „Teorem o vre­me­nu“, „Hipoteze o volu­me­nu počet­ka“, „Hipoteze o pos­tav­ka­ma nesi­gur­nos­ti“, „Hipoteze o pos­tav­ka­ma boli“ i „Iskaz o susre­tu“ gdje se pita: „Ovako pito­mi­ma i pla­hi­ma što će nam još jedan svi­jet na koji nismo sprem­ni?“ A publi­ka je svo­ju sprem­nost za susret sa svi­je­tom poezi­je Monike Herceg pos­vje­do­či­la srdač­nim plje­skom, nakon kojeg nam je auto­ri­ca pro­či­ta­la još dvi­je pje­sme iz „Početnih koor­di­na­ta“:  „Gromovnik“ i „Ptičje smr­ti“. Motiv pti­ce kao sim­bol pri­ro­de, slo­bo­de i lju­ba­vi čest je u svim tri­ma zbir­ka­ma Monike Herceg pa je auto­ri­či­na odlu­ka da se čita­njem upra­vo te pje­sme, čiji su zavr­š­ni sti­ho­vi ujed­no i nas­lov zbir­ke, opros­ti od publi­ke, bio naj­prik­lad­ni­ji izbor za kraj ovog pjes­nič­kog druženja.

Tekst Dušanka BABIĆ

Fotografije Manuel ANGELINI/Arhiva 26. Sa(n)jam knji­ge u Istri

• 26. Sa(n)jam knjige u Istri
• Monika Herceg
• Poezija liječi