Zatvoreno 4. Bijenale industrijske umjetnosti (IAB 04): “ Krajobrazi želje”

U subo­tu, 29. srp­nja zavr­še­no je 4. izda­nje Bijenala indus­trij­ske umjet­nos­ti (IAB 04) – iako je izlož­ba tre­ba­la zavr­ši­ti kra­jem lip­nja, zbog veli­kog inte­re­sa jav­nos­ti pro­du­že­na je do kra­ja srp­nja. Prema poda­ci­ma dobi­ve­nim od svih izlož­be­nih pros­to­ra, ukup­no je 4. Bijenale posje­ti­lo više od 35.000 lju­di, od čega oko 75% turista.

IAB 04 je među­na­rod­na izlož­ba  s rado­vi­ma 29 svjet­ski afir­mi­ri­ra­nih umjet­ni­ka, odr­ža­na na čak 18 loka­ci­ja u Istri i Rijec. Bijenale indus­trij­ske umjet­nos­ti orga­ni­zi­rao je Labin Art Express XXI, u part­ner­stvu s Pučkim otvo­re­nim uči­li­štem i Mediteranskim kipar­skim sim­po­zi­jem u Labinu, Arheološkim muze­jom Istre (AMI), Povijesnim i pomor­skim muze­jom Istre (PPMI) i Galerijom Cvajner u Puli, te s MMSU Rijeka, a kuri­ra­li su ga švi­car­ski kus­to­si Christoph Doswald i Paolo Bianchi. Nije reali­zi­ran samo jedan rad – ins­ta­la­ci­ja ukra­jin­skog umjet­ni­ka Nikite Kadana na riječ­kom Korzu, zbog (pre)kasnog izda­va­nja dozvo­le za kori­šte­nje jav­nog pros­to­ra od stra­ne Grada Rijeke.

IAB 04 bio je struk­tu­ri­ran u tri geograf­ski odvo­je­ne, ali temat­ski među­sob­no pove­za­ne izlož­be­ne cje­li­ne: Labin (Društveno-kul­tur­ni cen­tar “Lamparna”, Pijacal, Narodni muzej, grad­sko kino te neko­li­ko otvo­re­nih jav­nih pros­to­ra) sa susjed­nom, rudar­skom Rašom (kino, biv­ša rudar­ska men­za, crk­va Sv. Barbare, doli­na rije­ke Raše) bio je pola­ziš­na toč­ka i sre­di­šte Bijenala, iz kojeg se ono širi­lo pre­ma Puli (AMI, PPMI, Augustov hram, Galerija Amfiteatar, Malo rim­sko kaza­li­šte, Galerija Cvajner, Luka Pula, te još neko­li­ko jav­nih pros­to­ra u gra­du) i Rijeci (MMSU).

Nakon pilot pro­jek­ta 2014., te tri redov­na izda­nja 2016., 2018. i 2020., na koji­ma je sudje­lo­va­lo više od 250 među­na­rod­nih umjet­ni­ka, 4. izda­nje Bijenala indus­trij­ske umjet­nos­ti orga­ni­za­to­ri su oka­rak­te­ri­zi­ra­li kao naj­vi­še indus­trij­sko od svih bije­na­la do sada: „Koliko je meni poz­na­to, to je prva izlož­ba u Hrvatskoj gdje je indus­tri­ja bila pra­vi part­ner umjet­ni­ci­ma u stva­ra­nju umjet­nič­kih dje­la”, rekao je Dean Zahtila, Predsjednik Labin Art Expressa, doda­ju­ći da bez indus­trij­ske revo­lu­ci­je i razvo­ja indus­tri­je ne bi bilo ni suvre­me­ne umjet­nos­ti. Međutim, „opsjed­nu­tost neo­gra­ni­če­nim eko­nom­skim ras­tom i mate­ri­ja­lis­tič­kim napret­kom ima za pos­lje­di­cu kul­tu­ru koja, pri­la­go­đa­va­ju­ći se tak­vim uvje­ti­ma, negi­ra vlas­ti­te huma­nis­tič­ke teme­lje. Još od vre­me­na indus­trij­ske revo­lu­ci­je suvre­me­na se umjet­nost obra­ču­na­va s naj­vul­gar­ni­jom kapi­ta­lis­tič­kom eko­no­mi­jom, koja lju­de tre­ti­ra kao potroš­nu robu“, zaklju­čio je Zahtila.

Prema kus­to­skoj kon­cep­ci­ji i oda­bra­nim rado­vi­ma, ovo je bilo i naj­po­etič­ni­je Bijenale do sad, budu­ći da su se mno­gi rado­vi, i kon­cep­tu­al­no i for­mal­no, refe­ri­ra­li na sam loka­li­tet Istre kao ter­re magi­ce, ter­re incognitae.

„Ovo izda­nje Bijenala spe­ci­fič­no je i po tome što umjet­ni­ci nisu samo bili kre­ativ­ni dijag­nos­ti­ča­ri socio-poli­tič­kih,  lokal­no-glo­bal­nih pato­lo­gi­ja, već su sa svo­jim impo­zant­nim rado­vi­ma pos­ta­li sudi­oni­ci arka­dij­ske tran­smu­ta­ci­je teri­to­ri­ja, sta­nov­niš­tva koje na nje­mu obi­ta­va, kao i sebe samih. Transformacija svi­je­ta je nuž­nost i duž­nost umjet­nos­ti u današ­njem druš­tvu, kojim domi­ni­ra teh­no­lo­ški pro­gres, para­lel­no stva­ra­ju­ći novu, teh­no­lo­šku ovis­nost, te kojim uprav­lja­ju des­truk­tiv­ne poli­tič­ko-kor­po­ra­tiv­ne sna­ge eks­trem­nih eks­plo­ata­cij­skih nače­la, koje pri­je­te ops­tan­ku ne samo ljud­ske civi­li­za­ci­je, već svih bića te pla­ne­ti“, istak­nuo je Damir Stojnić, umjet­nič­ki vodi­telj L.A.E. XXI.

4. Bijenale indus­trij­ske umjet­nos­ti pred­sta­vi­lo je naj­re­cent­ni­je suvre­me­ne umjet­nič­ke rado­ve koji svo­jim estet­skim kodo­vi­ma zahva­ća­ju svu slo­že­nost živo­ta Istre, kako u lokal­no-regi­onal­nom tako i u glo­bal­nom kon­tek­s­tu. “Krajobrazi želje”, ins­pi­ri­ra­ni istar­skom regi­jom, pru­ža­ju nadu u moguć­nost ops­tan­ka druš­tve­nog i pri­rod­nog kra­jo­bra­za, ne samo Istre nego i cije­log svijeta.

5. Bijenale indus­trij­ske umjet­nos­ti odr­žat će se u svib­nju i lip­nju 2025. u Labinu, Raši, Puli i Kanfanaru.

• 4. Bijenale industrijske umjetnosti