Intervju: prof. Rita Scotti Jurić||Intervista: professoressa Rita Scotti Jurić

12.07.2019.

[lang_hr]Dvojezičnost ili višejezičnost?[/lang_hr]

[lang_it]Bilinguismo o plurilinguismo?[/lang_it]

[lang_it]• Una messa a fuoco sul­la real­tà lin­gu­is­ti­ca istri­ana e le pro­pos­te del­la Facoltà di Studi inter­dis­ci­pli­na­ri cul­tu­ra­li e ita­li­ani di Pola per il pro­ssi­mo anno accademico.[/lang_it]

[lang_hr]• Fokus na istar­sku jezič­nu stvar­nost i pri­jed­lo­ge Fakulteta za inter­dis­ci­pli­nar­ne kul­tur­ne i tali­jan­ske stu­di­je u Puli za slje­de­ću aka­dem­sku godinu.[/lang_hr]

[lang_it]“L’italiano è una lin­gua mol­to inte­re­ssan­te, non solo per gli istri­ani, ma per tut­ti i cro­ati, se guar­di­amo all’influenza cul­tu­ra­le e sto­ri­ca che da sem­pre l’Italia ha eser­ci­ta­to. Pensiamo alla nas­ci­ta del­la let­te­ra­tu­ra cro­ata: tut­to è nato da un cir­co­lo di per­so­ne che ave­va­no stret­ti lega­mi con la cos­ta ita­li­ana dell’Adriatico, il mare che da sem­pre ci unisce.”[/lang_it]

[lang_hr]„Talijanski je vrlo zanim­ljiv jezik, ne samo za Istrane, već i za sve Hrvate, pogo­to­vo ako gle­da­mo na kul­tur­ni i povi­jes­ni utje­caj Italije. Podsjetimo se samo nas­tan­ka hrvat­ske knji­žev­nos­ti: sve je kre­nu­lo od kru­ga lju­di koji su ima­li bli­ske veze s tali­jan­skom oba­lom Jadrana, morem koje nas odu­vi­jek spaja.“[/lang_hr]

[lang_it]Il tema del bilin­gu­ismo in Istria è spe­sso ogget­to di dibat­ti­to. Non sono poc­hi gli appar­te­nen­ti alle loca­li comu­nità ita­li­ane a lamen­ta­re la caren­za di un’applicazione più sod­di­sfa­cen­te di quan­to san­ci­to dal­lo sta­tu­to del­la Regione istri­ana. E par­li­amo soprat­tut­to di topo­no­mas­ti­ca, di inseg­ne stra­da­li, di docu­men­ti uffi­ci­ali. Ma cosa acca­de se, ad esem­pio a Pola, chi­edi­amo un’informazione a un passan­te e ini­zi­amo a dialo­ga­re in italiano?[/lang_it]

[lang_hr]Pitanje dvo­je­zič­nos­ti u Istri čes­to je pred­met ras­pra­ve. Nemali broj pri­pad­ni­ka lokal­nih tali­jan­skih zajed­ni­ca žali se na nedos­ta­tak zado­vo­lja­va­ju­će pri­mje­ne ono­ga što je sank­ci­oni­ra­no Statutom Istarske župa­ni­je. U prvom redu govo­ri­mo o topo­ni­mi­ji, ulič­nim zna­ko­vi­ma i služ­be­nim doku­men­ti­ma. Ali što će se dogo­di­ti ako, na pri­mjer, u Puli tra­ži­mo od pro­laz­ni­ka neku infor­ma­ci­ju i poč­ne­mo govo­ri­ti na talijanskom?[/lang_hr]

[lang_it]A dire il vero, l’impressione è quel­la di tro­var­si, più che in una ter­ra bilin­gue, in un con­tes­to lin­gu­is­ti­co mul­ti­cul­tu­ra­le, con­no­ta­to da una ric­ca e affas­ci­na­te vari­età espre­ssi­va. È come se gli istri­ani fosse­ro una sola gran­de fami­glia, acco­mu­na­ta più dal­la con­di­vi­si­one di tra­di­zi­oni e ter­ri­to­rio che dal­la nece­ssità di un idi­oma lin­gu­is­ti­co comune.[/lang_it]

[lang_hr]Istini na volju, dojam je da se nala­zi­mo, više nego u dvo­je­zič­noj zem­lji, u mul­ti­kul­tu­ral­nom jezič­nom kon­tek­s­tu kojeg karak­te­ri­zi­ra boga­ta i fas­ci­nant­na izra­žaj­na raz­no­li­kost. Kao da su Istrani jed­na veli­ka obi­telj, uje­di­nje­na dije­lje­njem tra­di­ci­ja i teri­to­ri­ja nego više nego potre­bom za zajed­nič­kim jezič­nim idiomom.[/lang_hr]

[lang_it]Le ragi­oni, sap­pi­amo, sono nume­ro­se e com­ple­sse e riman­da­no prin­ci­pal­men­te alle vicen­de sto­ric­he che han­no gover­na­to la vita di ques­ta ter­ra e con essa quel­la del­le per­so­ne che ci vivono.[/lang_it]

[lang_hr]Znamo da su raz­lo­zi broj­ni i slo­že­ni i odno­se se uglav­nom na povi­jes­ne doga­đa­je koji su uprav­lja­li živo­tom ove zem­lje, a time i na lju­de koji tu žive.[/lang_hr]

[lang_it]Una situ­azi­one, quel­la del bilin­gu­ismo, che con­ti­nua a des­ta­re inte­re­sse e che per ques­to meri­ta un appro­fon­di­men­to di carat­te­re soci­olin­gu­is­ti­co. Volgendo lo sgu­ar­do a quan­to si potreb­be realis­ti­ca­men­te fare per la sal­va­gu­ar­dia del­la lin­gua di Dante, abbi­amo volu­to par­lar­ne con Rita Scotti Jurić, pro­fe­sso­re ordi­na­rio pre­sso la Facoltà di Studi inter­dis­ci­pli­na­ri ita­li­ani e cul­tu­ra­li dell’Università Juraj Dobrila di Pola, res­pon­sa­bi­le del­la Cattedra di Lingua e tito­la­re del cor­so post-laurea in Traduzione nel­l’am­bi­to del Bilinguismo croato-italiano.[/lang_it]

[lang_hr]Situacija s dvo­je­zič­noš­ću i dalje poti­če inte­res i zas­lu­žu­je soci­olin­gvis­tič­ko pro­dub­lji­va­nje. Razmišljajući o ono­me što se real­no može uči­ni­ti kako bi se zašti­tio Danteov jezik, želje­li smo o tome raz­go­va­ra­ti s Ritom Scotti Jurić, redo­vi­tom pro­fe­so­ri­com na Fakultetu za tali­jan­ske i kul­tur­ne inter­dis­ci­pli­nar­ne stu­di­je na Sveučilištu Jurja Dobrile u Puli, vodi­te­lji­com Katedre za jezik i pos­li­je­di­plom­skog stu­di­ja iz pre­vo­đe­nja u podru­čju hrvat­sko-tali­jan­ske dvojezičnosti.[/lang_hr]

[lang_it]Ha sen­so par­la­re oggi di bilin­gu­ismo in Istria o il bilin­gu­ismo esis­te sul­la car­ta ma non può esse­re con­si­de­ra­to una real­tà comu­ni­ca­ti­va quotidiana?[/lang_it]

[lang_hr]Ima li smis­la danas govo­ri­ti o dvo­je­zič­nos­ti u Istri ili dvo­je­zič­nost pos­to­ji samo na papi­ru, a ne u sva­kod­nev­noj komunikaciji?[/lang_hr]

[lang_it]- Il nos­tro Statuto regi­ona­le dà ampio spa­zio al bilin­gu­ismo e gli ita­li­ani o ita­lo­fo­ni che vivo­no in Istria han­no la possi­bi­lità di usa­re l’italiano non solo a casa o in comu­nità ma anc­he al di fuori, negli ambi­ti sco­las­ti­ci pro­fe­ssi­ona­li, per stra­da e negli uffi­ci. Pola è cit­tà bilin­gue e le isti­tu­zi­oni han­no il dove­re di tute­la­re il più possi­bi­le ques­ta carat­te­ris­ti­ca, a par­ti­re dal­la topo­no­mas­ti­ca. Guardandoci intor­no, bisog­na dire che una situ­azi­one come quel­la che rigu­ar­da l’Istria può esse­re da model­lo per mol­te regi­oni. Se pen­si­amo al peri­odo sto­ri­co in cui il con­cet­to di bilin­gu­ismo è sta­to isti­tu­zi­ona­li­zza­to, dob­bi­amo ammet­te­re che i diri­gen­ti del­la Regione istri­ana e lo sta­to cro­ato si sono dimos­tra­ti in ques­to sen­so vera­men­te lun­gi­mi­ran­ti. Detto ques­to, bisog­na scen­de­re dal piedis­tal­lo e osser­va­re come fun­zi­ona ques­ta situ­azi­one di bilin­gu­ismo nel­la quoti­di­anità. La real­tà è che il bilin­gu­ismo, e con ques­to inten­do coesis­ten­za di lin­gua ita­li­ana e lin­gua cro­ata, oggi in Istria è for­te­men­te “minac­ci­ato”. Quello che viene sem­pli­cis­ti­ca­men­te codi­fi­ca­to come un ter­ri­to­rio bilin­gue è piut­tos­to un ter­ri­to­rio mul­ti­lin­gue che ten­de all’interculturalità.[/lang_it]

[lang_hr]- Statut Istarske župa­ni­je daje dovolj­no pros­to­ra dvo­je­zič­nos­ti, a Talijani i tali­jan­ski govor­ni­ci koji žive u Istri ima­ju moguć­nost kori­šte­nja tali­jan­skog jezi­ka ne samo kod kuće ili u zajed­ni­ci, nego i izvan nje, u ško­la­ma, na uli­ci i u ure­di­ma. Pula je dvo­je­zič­ni grad, a ins­ti­tu­ci­je ima­ju duž­nost šti­ti­ti to obi­ljež­je što je više mogu­će, počev­ši od topo­ni­mi­je. Gledajući oko sebe, mora se reći da situ­aci­ja poput one u Istri može biti model za mno­ge regi­je. Ako mis­li­mo na povi­jes­no raz­dob­lje u kojem je kon­cept dvo­je­zič­nos­ti ins­ti­tu­ci­ona­li­zi­ran, mora­mo priz­na­ti da su se čel­ni­ci Istarske župa­ni­je i hrvat­ske drža­ve u tom smis­lu poka­za­li vrlo dale­ko­vid­ni­ma. Međutim, mora­mo sići s pos­to­lja i vidje­ti kako ova situ­aci­ja s dvo­je­zič­noš­ću funk­ci­oni­ra u sva­kod­nev­nom živo­tu. Stvarnost je da je dvo­je­zič­nost, a time mis­lim na suži­vot tali­jan­skog i hrvat­skog jezi­ka, danas u Istri snaž­no “ugro­že­na”. Ono što je sim­pli­cis­tič­ki kodi­fi­ci­ra­no kao dvo­je­zič­no podru­čje je više­je­zič­ni teri­to­rij koji teži interkulturalnosti.[/lang_hr]

[lang_it]Da chi o da cosa arri­va ques­ta minaccia?[/lang_it]

[lang_hr]Tko ili što ugro­ža­va dvojezičnost?[/lang_hr]

[lang_it]- Da mol­ti fat­to­ri. Alcuni sono comu­ni ad altri paesi euro­pei, altri sono pecu­li­ari dell’Istria. Cominciamo dai pri­mi. E’ inne­ga­bi­le che oggi l’in­gle­se attrag­ga gran par­te dei nos­tri giova­ni per ragi­oni note a tut­ti. E dopo l’inglese c’è il tedes­co: sono mol­ti i cro­ati che per moti­vi di lavo­ro si tra­sfe­ris­co­no in Germania e per ques­to l’im­por­tan­za di conos­ce­re la lin­gua tedes­ca è sen­ti­ta qui in mani­era mol­to for­te e pro­nun­ci­ata. L’italiano, in ques­ta cla­ssi­fi­ca, diven­ta così auto­ma­ti­ca­men­te la ter­za lin­gua. Inoltre, l’Italia è a noi vici­na, geogra­fi­ca­men­te e per usi e cos­tu­mi, in un cer­to sen­so fami­li­are. Questo por­ta spe­sso la gen­te a con­si­de­ra­re l’italiano una lin­gua faci­le da impa­ra­re, for­se anc­he per via di espre­ssi­oni simi­li al ciaca­vo. A vol­te si pen­sa che non esis­ta il bisog­no di appli­car­si o di stu­di­are mol­to per impa­rar­la, tan­to la si può appren­de­re anc­he per stra­da, maga­ri dialo­gan­do con i par­lan­ti ita­lo­fo­ni più anziani.[/lang_it]

[lang_hr]- Više je čim­be­ni­ka u igri. Neki su zajed­nič­ki dru­gim europ­skim zem­lja­ma, a dru­gi su svoj­stve­ni Istri. Počnimo s prvim. Neosporno je da danas engle­ski priv­la­či veći­nu naših mla­dih iz raz­lo­ga koji su svi­ma poz­na­ti. A nakon engle­skog tu je i nje­mač­ki: ima mno­go Hrvata koji se zbog pos­la pre­se­le u Njemačku i zbog toga se ovdje vrlo snaž­no i nagla­še­no osje­ća važ­nost poz­na­va­nja tog jezi­ka. Talijanski u ovom poret­ku auto­mat­ski pos­ta­je tre­ći jezik. Nadalje, Italija nam je bli­ska, geograf­ski i svje­to­na­zor­ski. To čes­to dovo­di do toga da lju­di sma­tra­ju tali­jan­ski jezik lakim za uče­nje, možda i zbog nekih izra­za koji su slič­ni čakav­šti­ni. Ponekad se sma­tra da nema potre­be za veli­kim anga­žma­nom kako bi se naučio jezik, jer se mno­go toga može nauči­ti i na uli­ci, možda raz­go­va­ra­ju­ći sa sta­ri­jim tali­jan­skim govornicima.[/lang_hr]

[lang_it]Veniamo ade­sso all’altra concausa.[/lang_it]

[lang_hr]Koji je dru­gi čimbenik?[/lang_hr]

[lang_it]- Un’ulteriore, per così dire, “minac­cia” viene dal feno­me­no del­la diglo­ssia, per­c­hé in Istria i par­lan­ti non sono solo bilin­gui ma anc­he diglo­ssi­ci. Non è per nien­te vero che qui la gen­te par­la due idi­omi e con ques­to inten­do il cro­ato e l’i­ta­li­ano: in Istria si par­la anc­he ciaca­vo, e mol­to istro­ve­ne­to. L’istroveneto è la lin­gua madre di tut­ti noi ita­lo­fo­ni, ne siamo mol­to fieri ed è una nos­tra gran­de ric­c­he­zza lin­gu­is­ti­ca. Per noi par­la­re istro­ve­ne­to è una ques­ti­one iden­ti­ta­ria e ha mol­ti sig­ni­fi­ca­ti: il nos­tro esse­re autoc­to­ni, il ris­pet­to per la sto­ria e l’appartenenza a una cul­tu­ra impor­tan­te come quel­la vene­zi­ana. Tutto ques­to è inne­ga­bil­men­te moti­vo di van­to. Ma non possi­amo nas­con­de­re che por­ti con sé anc­he l’altra fac­cia del­la meda­glia: l’istroveneto, in quan­to in rap­por­to diglo­ssi­co con l’italiano, assor­be gran par­te dell’italianità stan­dard. Quello che real­men­te acca­de nel­la vita di ogni gior­no è che l’i­ta­li­ano stan­dard ven­ga par­la­to poc­hi­ssi­mo, che sia con­si­de­ra­to una sor­ta di lin­gua “alta” e pres­ti­gi­osa, adat­ta più per l’ufficialità che per la comu­ni­ca­zi­one infor­ma­le o in fami­glia. Esiste insom­ma un rap­por­to “ver­ti­ca­le” tra le due lin­gue. Questa abi­tu­di­ne, che si è con­so­li­da­ta nel tem­po, ha fat­to sì che l’italiano stan­dard si stia per­den­do e che, anc­he chi si dic­hi­ara ita­li­ano, a vol­te pro­vi disa­gio nel par­la­re ita­li­ano. Così, nel con­tes­to di una situ­azi­one in cui l’in­gle­se è la lin­gua stra­ni­era più impor­tan­te e il cro­ato è la lin­gua che tut­ti gli abi­tan­ti nece­ssa­ri­amen­te par­la­no, l’i­ta­li­ano sci­vo­la ai mar­gi­ni dell’utilizzo per­c­hé viene assor­bi­to dall’istroveneto. Uno stra­ni­ero che viene a Pola e vuole sen­ti­re l’italiano non lo sen­te, per­c­hé noi che siamo ita­li­ani non lo par­li­amo. Ogni anno muoiono cen­ti­na­ia di lin­gue al mon­do, temo che l’italiano stan­dard in Istria subirà la ste­ssa sor­te, se non ci impeg­ni­amo a fer­ma­re ques­to processo.[/lang_it]

[lang_hr]- Druga, da ju tako nazo­ve­mo, “pri­jet­nja” potje­če od feno­me­na diglo­si­je, jer u Istri govor­ni­ci nisu samo dvo­je­zič­ni, već i diglo­ški. Nije uop­će toč­no da ovdje lju­di govo­re dva idi­oma i time mis­lim na hrvat­ski i tali­jan­ski: u Istri se tako­đer govo­ri čaka­vi­ca i puno istro­ve­net­skog. Istrovenetski je mate­ri­nji jezik svih tali­jan­skih govor­ni­ka, ponos­ni smo na nje­ga i to je naše veli­ko jezič­no bogat­stvo. Za nas je govo­ri­ti istro­ve­net­ski pita­nje iden­ti­te­ta i ima mno­ga zna­če­nja: na taj smo način autoh­to­ni, poštu­je­mo povi­jest i pri­pa­da­mo važ­noj kul­tu­ri poput one mle­tač­ke. Sve je to nesum­nji­vo izvor pono­sa, ali ne može­mo sakri­ti činje­ni­cu da pos­to­ji i dru­ga stra­na meda­lje: Istrovenetski, u diglo­škom odno­su s tali­jan­skim, apsor­bi­ra veći­nu tali­jan­skog stan­dar­da. Ono što se u sva­kod­nev­nom živo­tu stvar­no doga­đa jest da se stan­dard­ni tali­jan­ski jezik govo­ri vrlo malo, da se sma­tra nekom vrstom “viso­kog” i pres­tiž­nog jezi­ka, pogod­ni­jim za služ­be­nu, nego za nefor­mal­nu ili obi­telj­sku komu­ni­ka­ci­ju. Ukratko, pos­to­ji “ver­ti­kal­ni” odnos izme­đu ta dva jezi­ka. Ova navi­ka, koja se tije­kom vre­me­na kon­so­li­di­ra­la, zna­či da se stan­dard­ni tali­jan­ski jezik gubi i da se čak i oni koji se izjaš­nja­va­ju kao Talijani pone­kad osje­ća­ju nela­god­no govo­re­ći tali­jan­ski. Dakle, u kon­tek­s­tu situ­aci­je u kojoj je engle­ski naj­važ­ni­ji stra­ni jezik, a hrvat­ski je jezik koji svi sta­nov­ni­ci nuž­no govo­re, tali­jan­ski jezik skliz­nuo je na mar­gi­ne kori­šte­nja jer ga istro­ve­net­ski apsor­bi­ra. Stranac koji dola­zi u Pulu i želi čuti tali­jan­ski neće ga čuti jer ga mi Talijani ne govo­ri­mo. Svake godi­ne sto­ti­ne jezi­ka umi­re u svi­je­tu, bojim se da će stan­dard­ni tali­jan­ski jezik u Istri doži­vje­ti istu sud­bi­nu, pogo­to­vo ako se ne obve­ze­mo zaus­ta­vi­ti taj proces.[/lang_hr]

[lang_it]Qualche suggerimento?[/lang_it]

[lang_hr]Imate li kakav prijedlog?[/lang_hr]

[lang_it]- Innanzitutto quel­lo di non estro­met­te­re l’i­ta­li­ano stan­dard dal­la nos­tra comu­ni­ca­zi­one quoti­di­ana, par­lan­do­lo anc­he a casa con i bam­bi­ni o maga­ri con un coni­uge che è di madre lin­gua diver­sa. Chi è cro­ato e ha impa­ra­to un po’ d’italiano a scu­ola, ha tut­to l’interesse a con­ti­nu­are l’apprendimento dell’italiano stan­dard, non cer­to per il dialet­to. Siamo noi ita­li­ani i pri­mi a dover dare l’esempio. Se ci chi­udi­amo nell’uso esclu­si­vo dell’istroveneto pre­clu­di­amo a mol­ti l’accesso alla comu­ni­ca­zi­one in ita­li­ano con noi: chi non sa il nos­tro dialet­to con­ti­nua a par­la­re solo cro­ato, con­s­cio del­la nos­tra indo­le bilin­gue, oppu­re par­la inglese.[/lang_it]

[lang_hr]- Prije sve­ga, ne izba­ci­ti stan­dard­ni tali­jan­ski iz naše sva­kod­nev­ne komu­ni­ka­ci­je, čak i raz­go­va­ra­ti na nje­mu kod kuće s dje­com ili možda sa supruž­ni­kom koji ima dru­gi mate­ri­nji jezik. Svaki Hrvat koji je naučio malo tali­jan­skog u ško­li ima inte­res za nas­ta­vak uče­nja stan­dard­nog tali­jan­skog jezi­ka, sva­ka­ko ne dija­lek­ta. Mi Talijani smo prvi koji mora­ju dati pri­mjer. Ako se zatvo­ri­mo i isklju­či­vo koris­ti­mo istro­ve­net­ski, uskra­ću­je­mo mno­gi­ma pris­tup komu­ni­ka­ci­ji na tali­jan­skom jezi­ku s nama: oni koji ne zna­ju naš dija­lekt nas­tav­lja­ju govo­ri­ti samo hrvat­ski, svjes­ni naše dvo­je­zič­ne pri­ro­de ili s nama govo­re engleski.[/lang_hr]

[lang_it]Qual è la ten­den­za regis­tra­ta negli ulti­mi anni pre­sso la facol­tà uni­ver­si­ta­ria in cui lei insegna?[/lang_it]

[lang_hr]Koji je trend zabi­lje­žen pos­ljed­njih godi­na na sve­uči­li­štu na kojem predajete?[/lang_hr]

[lang_it]- In Università sono dimi­nu­iti gli stu­den­ti che deci­do­no di uti­li­zza­re la lin­gua ita­li­ana per far­ne una pro­fe­ssi­one futu­ra. Sicuramente il dis­cor­so va col­le­ga­to, oltre che al calo obi­et­ti­vo del­le nas­ci­te, al fat­to che mol­ti degli stu­den­ti inte­re­ssa­ti, una vol­ta ter­mi­na­ti gli stu­di alle scu­ole supe­ri­ori del­le scu­ole ita­li­ane van­no a stu­di­are in Italia. Noi dob­bi­amo fare i con­ti con quel­li che riman­go­no qui o con stu­den­ti di altre par­ti. L’italiano non si stu­dia sol­tan­to a Pola, ma anc­he a Zagabria, a Fiume e in Dalmazia, con la dif­fe­ren­za che noi cer­c­hi­amo di dare agli stu­den­ti pro­ve­ni­en­ti dal­le altre regi­oni del­la Croazia tut­to il sup­por­to affin­c­hé possa­no segu­ire gli inseg­na­men­ti al pari degli stu­den­ti istri­ani, che maga­ri si dic­hi­ara­no ita­li­ani. Questo sos­teg­no lin­gu­is­ti­co è impor­tan­te per­c­hé tut­ti gli inseg­na­men­ti sono in lin­gua ita­li­ana, com­pre­se le mate­rie del pac­c­het­to edu­ca­ti­vo, come peda­go­gia, psi­co­lo­gia o altro.[/lang_it]

[lang_hr]- Na Sveučilištu se sma­njio broj stu­de­na­ta koji se odlu­če koris­ti­ti tali­jan­ski jezik za budu­ću pro­fe­si­ju. Dakako, ras­pra­va mora biti pove­za­na ne samo s objek­tiv­nim padom nata­li­te­ta, nego i s činje­ni­com da mno­gi zain­te­re­si­ra­ni stu­den­ti, nakon zavr­šet­ka stu­di­ja u tali­jan­skim sred­njim ško­la­ma, idu na stu­dij u Italiju. Moramo se nosi­ti s oni­ma koji osta­ju ovdje ili s uče­ni­ci­ma iz dru­gih dije­lo­va. Talijanski jezik ne uči se samo u Puli, nego i u Zagrebu, Rijeci i Dalmaciji, s tim da nas­to­ji­mo uče­ni­ci­ma iz dru­gih regi­ja Hrvatske pru­ži­ti svu pot­po­ru kako bi mogli sli­je­di­ti pre­da­va­nja jed­na­ko dobro kao i istar­ski uče­ni­ci, od kojih se mno­gi izjaš­nja­va­ju kao Talijani. Ova lin­gvis­tič­ka podr­ška važ­na je jer su sva pre­da­va­nja na tali­jan­skom jezi­ku, uklju­ču­ju­ći pred­me­te obra­zov­nog pake­ta, kao što su peda­go­gi­ja, psi­ho­lo­gi­ja ili drugo.[/lang_hr]

[lang_it]Quali sboc­c­hi pro­fe­ssi­ona­li han­no gli stu­den­ti che si laure­ano pre­sso la vos­tra facoltà?[/lang_it]

[lang_hr]Koje moguć­nos­ti za kari­je­ru ima­ju stu­den­ti koji su diplo­mi­ra­li na vašem fakultetu?[lang_hr]

[lang_it]- Gli sboc­c­hi sono mol­te­pli­ci. Innanzitutto non dimen­tic­hi­amo che ci sono tan­ti­ssi­me scu­ole ele­men­ta­ri spar­se in tut­ta l’Istria in mani­era capil­la­re, ci sono quat­tro gran­di cen­tri di scu­ola media supe­ri­ore con licei gene­ra­li, licei lin­gu­is­ti­ci, eco­no­mia, ingeg­ne­ria oltre ad altri indi­ri­zzi pro­fe­ssi­ona­li. Ci sono poi i mass media, il Centro di Ricerche Storiche e le real­tà di ricer­ca col­le­ga­te. Altre oppor­tu­nità lavo­ra­ti­ve sono offer­te dal­le dit­te d’import-export. L’italiano res­ta per ques­te pro­fe­ssi­oni una lin­gua mol­to mol­to importante.[/lang_it]

[lang_hr]- Mogućnosti su višes­tru­ke. Prije sve­ga, nemoj­mo zabo­ra­vi­ti da u Istri pos­to­ji veli­ki broj osnov­nih ško­la koje su kapi­lar­no raza­su­te, pos­to­je četi­ri veli­ka sred­njo­škol­ska cen­tra s općim gim­na­zi­ja­ma, jezič­nim gim­na­zi­ja­ma, sred­njim eko­nom­skim, stro­jar­skim i dru­gim struč­nim ško­la­ma. Tu su i medi­ji, Centar za povi­jes­na istra­ži­va­nja i srod­ne istra­ži­vač­ke ins­ti­tu­ci­je. Ostale pos­lov­ne moguć­nos­ti nude i tvrt­ke za uvoz i izvoz. Za te pro­fe­si­je tali­jan­ski jezik je i dalje vrlo važan.[/lang_hr]

[lang_it]Avete nuovi pro­get­ti in Università per con­fe­ri­re mag­gi­or attrat­ti­vità all’apprendimento dell’italiano?[/lang_it]

[lang_hr]Imate li neke nove pro­jek­te na Sveučilištu koje bi uče­nje tali­jan­skog jezi­ka uči­ni­li atrak­tiv­ni­jim?[/lang_hr]

[lang_it]- La nos­tra Università, in par­ti­co­la­re il Corso di Lingua e Letteratura ita­li­ana del­la Facoltà di Studi inter­dis­ci­pli­na­ri cul­tu­ra­li e ita­li­ani, nei suoi 42 anni di esis­ten­za e di lavo­ro ha sem­pre cer­ca­to di esse­re in sin­to­nia con i nuovi bisog­ni cul­tu­ra­li e soci­ali del ter­ri­to­rio, mol­te vol­te adat­tan­do i pro­gram­mi di stu­dio. Una vol­ta si stu­di­ava­no mol­to i cla­ssi­ci e la gram­ma­ti­ca, cosa che ovvi­amen­te si con­ti­nua a fare, ma oggi si las­cia anc­he spa­zio ad esi­gen­ze più impel­len­ti, quali la comu­ni­ca­zi­one ora­le, i com­men­ti, le para­fra­si e l’interpretazione cri­ti­ca dei tes­ti. Oggi abbi­amo mate­rie come “Comunicazione medi­ati­ca” o “Pragmalinguistica” che inte­re­ssa­no mol­to i giova­ni. A otto­bre, poi, pren­derà il via anc­he “la dop­pia laurea”: in base ad un accor­do con l’Università di Perugia i nos­tri stu­den­ti potran­no stu­di­are per un semes­tre a Pola e per l’altro a Perugia, e lo ste­sso faran­no gli stu­den­ti peru­gi­ni. Si trat­ta di un’iniziativa che voglio defi­ni­re “mol­to euro­pea” e che ci augu­ri­amo possa esse­re sti­mo­lan­te da un pun­to di vis­ta non solo lin­gu­is­ti­co ma anc­he culturale.[/lang_it]

[lang_hr]- Naše Sveučilište, pose­bi­ce stu­dij Talijanskog jezi­ka i knji­žev­nos­ti na Fakultetu za tali­jan­ske i kul­tur­ne inter­dis­ci­pli­nar­ne stu­di­je, u 42 godi­ne pos­to­ja­nja i rada uvi­jek je nas­to­ja­lo biti u skla­du s novim kul­tur­nim i druš­tve­nim potre­ba­ma teri­to­ri­ja, čes­to i pri­la­go­đa­va­ju­ći naše stu­dij­ske pro­gra­ma. Nekoć su se više uči­li kla­si­ci i gra­ma­ti­ka, što se narav­no i dalje čini, ali danas ostav­lja­mo pros­to­ra i za hit­ni­je potre­be, kao što su usme­na komu­ni­ka­ci­ja, komen­ta­ri, para­fra­ze i kri­tič­ko tuma­če­nje tek­s­to­va. Danas ima­mo pred­me­te poput “Medijske komu­ni­ka­ci­je” ili “Pragmalingvistike” koji su od veli­kog inte­re­sa za mla­de lju­de. U lis­to­pa­du će poče­ti i pro­gram “dvos­tru­ke diplo­me”: na teme­lju dogo­vo­ra sa Sveučilištem u Perugiji naši će stu­den­ti moći stu­di­ra­ti jedan semes­tar u Puli, a dru­gi u Perugiji, a isto će radi­ti stu­den­ti iz Perugije. To je ini­ci­ja­ti­va koju volim zva­ti “vrlo europ­skom” i za koju se nada­mo da će biti sti­mu­la­tiv­na ne samo s lin­gvis­tič­kog nego i s kul­tur­nog pogleda.[/lang_hr]

[lang_it]Testo Luisa SORBONE[/lang_it]

[lang_hr]Tekst Luisa SORBONE[/lang_hr]

[lang_it]Fotografie L. SORBONE/archivio di Rita Scotti Jurić[/lang_it]

[lang_hr]Fotografije L. SORBONE/arhiva Rite Scotti Jurić[/lang_hr]