Putovanje univerzumom filmskog zvuka

23.01.2022.

Izvrstan doku­men­ta­rac „Stvaranje valo­va: Umijeće zvu­ka na fil­mu” (Making Waves: The Art of Cinematic Sound), koji je pri­ka­zan na HTV‑u 21. siječ­nja, obra­đu­je pro­ble­ma­ti­ku koja se pro­sječ­nom gle­da­te­lju vje­ro­jat­no ne čini oso­bi­to važ­nom, iako je nje­zin zna­čaj u per­cep­ci­ji film­ske umjet­nos­ti nemjerljiv.

Naročito je bit­no što reda­te­lji­ca fil­ma Midge Costin dola­zi baš iz pro­fe­si­je kojom se u doku­men­tar­cu bavi (radi­la je kao mon­ta­žer zvu­ka na broj­nim fil­mo­vi­ma) pa je pred kame­ru uspje­la doves­ti broj­ne istak­nu­te pro­fe­si­onal­ce iz svo­je bran­še. Jedan od naj­z­na­čaj­ni­jih pro­ta­go­nis­ta nje­zi­nog doku­men­tar­ca je zna­me­ni­ti Walter Murch, mon­ta­žer sli­ke i zvu­ka naro­či­to poz­nat po surad­nji s Francisom Fordom Coppolom (Apokalipsa danas, Prisluškivanje, Kum 2, Kum 3), a ujed­no i pisac izvr­s­ne knji­ge o film­skoj mon­ta­ži (In the Blink of an Eye).

Redateljica Costin dove­la je pred kame­ru i Bena Burtta, dizaj­ne­ra zvu­ka Lucasovih „Ratova zvi­jez­da”, Spielbergovog surad­ni­ka Garyja Rydstroma kao i dru­ge istak­nu­te ame­rič­ke dizaj­ne­re i mon­ta­že­re zvu­ka. Iznimno je zanim­lji­vo slu­ša­ti raz­miš­lja­nja ovih pro­fe­si­ona­la­ca o zna­ča­ju film­skog zvu­ka i svje­do­či­ti nji­ho­voj domiš­lja­tos­ti u grad­nji film­ske zvuč­ne arhitekture.

U fil­mu se pojav­lju­je i David Lynch, jedan od naj­kre­ativ­ni­jih suvre­me­nih reda­te­lja u kon­tek­s­tu kori­šte­nja film­skog zvu­ka. Prije ovih poti­caj­nih raz­miš­lja­nja pro­fe­si­ona­la­ca i kre­ati­va­ca, reda­te­lji­ca Costin pru­ža i krat­ku povi­jest zvu­ka na fil­mu, počev­ši od izvo­đa­ča zvuč­nih efe­ka­ta koji su pra­ti­li pro­jek­ci­je, zatim kori­šte­nja film­ske glaz­be, prvog cje­lo­ve­čer­njeg zvuč­nog fil­ma „Pjevač jazza” (1927) i tako dalje.

Njezin doku­men­tar­ni film dois­ta je odli­čan pre­gled povi­jes­ti zvu­ka u ame­rič­koj kine­ma­to­gra­fi­ji, vrlo je jasan i oni­ma koji nisu upu­će­ni u tu pro­ble­ma­ti­ku, a ujed­no pru­ža broj­ne deta­lje koji će biti dovolj­no zanim­lji­vi i boljim poz­na­va­te­lji­ma. Nakon gle­da­nja ovog doku­men­tar­ca vje­ro­jat­no ćete ubu­du­će fil­mo­ve slu­ša­ti dru­gim ušima.

 

Elvis Lenić