O rovinjskim tabakinama na izložbi posvećenoj duhanu

[lang_hr]Tijekom noći muze­ja u Etnografskom muze­ju u Zagrebu otvo­re­na je izlož­ba “Dim. Priča o duha­nu” auto­ri­ce Marije Živković. Na otva­ra­nju su nas­tu­pi­li Biba i Vlado Benussi iz Rovinja odu­še­viv­ši posje­ti­te­lje izved­bom tra­di­ci­onal­nih pje­sa­ma o rovinj­skim taba­ki­na­ma – rad­ni­ca­ma u tvor­ni­ci duhana.

Predstavljene su i foto­gra­fi­je rovinj­skih taba­ki­na s kra­ja 19. i počet­ka 20. sto­lje­ća iz fun­du­sa Zavičajnog muze­ja gra­da Rovinja, a Tamara Nikolić Đerić iz Etnografskog muze­ja Istre obra­di­la je žen­sku stra­nu duha­na ana­li­zi­ra­ju­ći druš­tve­no-povi­jes­ne aspek­te razvo­ja rovinj­ske duhan­ske industrije.

Na izlož­bi i u kata­lo­gu obra­đe­na je povi­jest duha­na od nje­go­ve pra­do­mo­vi­ne u Andama i upo­ra­be kod ame­rič­kih sta­ro­sje­di­la­ca, dola­ska u Europu i brzog šire­nja cije­lim svi­je­tom. U Europi ga pra­ti od zabra­na na samom počet­ka 16. sto­lje­ća zbog pove­zi­va­nja s praz­no­vje­rjem do veli­ča­nja u dru­goj polo­vi­ci istog sto­lje­ća kada ga sma­tra­ju lije­kom za sve. U 17. sto­lje­ću dok liječ­ni­ci ras­prav­lja­ju o nje­go­vom lje­ko­vi­tom učin­ku, kato­lič­ka i pro­tes­tant­ska crk­va, kao i islam, pro­gla­ša­va­ju ga poro­kom. Pape Urban VIII. i Inocent X. izda­ju više bula koji­ma pri­je­te izop­će­njem oni­ma koji puše u crkvi.

Iako ubr­zo mno­gi liječ­ni­ci shva­ća­ju da iza­zi­va ovis­nost još dubo­ko u 19. sto­lje­ću koris­ti se za lije­če­nje ast­me, za klis­tir i kao diure­tik, a do 1890. koris­tio se kao zašti­ta pro­tiv kolere.

Baš kada se kra­jem 19. i počet­kom 20. sto­lje­ća kre­nu­lo sa zabra­nom pro­da­je duha­na taj je pro­ces zaus­ta­vio Prvi svjet­ski rat tije­kom kojeg su orga­ni­za­ci­je poput Crvenog kri­ža i Vojske spa­sa dije­li­le mili­ju­ne ciga­re­ta voj­ni­ci­ma, da bi se kon­zu­ma­ci­ja još više pro­ši­ri­la za vri­je­me i poseb­no nakon Drugog svjet­skog rata. Iako od kra­ja 1960-tih pos­to­je ozbilj­ni znans­tve­ni doka­zi o nje­go­voj veli­koj štet­nos­ti tek 1990-tih poči­nju zabra­ne ogla­ša­va­nja duhan­skih proizvoda.

Jer, europ­ski su vla­da­ri nakon dola­ska duha­na ubr­zo shva­ti­li nje­go­vu važ­nost u smis­lu popu­nja­va­nja držav­ne bla­gaj­ne, pa on pos­ta­je dio držav­nih mono­po­la. U hrvat­skim kra­je­vi­ma od njih je bila slo­bod­na samo Vojna kra­ji­na jer je sva­kom gra­ni­ča­ru bilo dozvo­lje­no sadi­ti ga za svo­je potrebe.

Obrađen je dola­zak duha­na u hrvat­ske kra­je­ve i poče­ci nje­go­vog uzgo­ja, te zna­čaj za lak­še živ­lje­nje u kra­je­vi­ma koji­ma su dru­ge kul­tu­re teže uspi­je­va­le, poseb­no u Dalmatinskoj zago­ri i Hercegovini, kao i poku­ša­ji uzgo­ja u Istri . Posebno je obra­đe­no i kri­jum­ča­re­nje duhana.

U naj­z­na­čaj­ni­joj cje­li­ni pred­stav­ljen je pušač­ki pri­bor iz zbir­ke Etnografskog muze­ja u Zagrebu, kao i pro­izvod­nja lula u Hrvatskoj s poseb­nim osvr­tom na lule zelov­ke iz Zelova kraj Sinja. otva­ra­nju je Ivan Delaš oži­vio tra­di­ci­ju svo­jih pre­da­ka pa su se posje­ti­te­lji mogli upoz­na­ti s nači­nom nji­ho­ve izrade.

Na zagre­bač­koj izlož­bi pred­stav­lje­ne su i foto­gra­fi­je rovinj­skih taba­ki­na s kra­ja 19. i počet­ka 20. sto­lje­ća iz fun­du­sa Zavičajnog muze­ja gra­da Rovinja, a Tamara Nikolić Đerić iz Etnografskog muze­ja Istre obra­di­la je žen­sku stra­nu duha­na ana­li­zi­ra­ju­ći druš­tve­no-povi­jes­ne aspek­te razvo­ja rovinj­ske duhan­ske industrije.

Izložba osta­je otvo­re­na do Svjetskog dana nepu­še­nja, 31. svib­nja. [/lang_hr]

Izvor

Slika

• Biba i Vlado Benussi
• Etnografski muzej Zagreb
• izložba "Dim.Priča o duhanu"
• ZAVIČAJNI MUZEJ GRADA ROVINJA